Ulser mulut mungkin kecil, tetapi rasa pedihnya boleh membuatkan makan, minum, bercakap dan memberus gigi terasa menyeksakan. Jika anda sedang mencari cara rawat ulser mulut, berita baiknya ialah kebanyakan ulser biasa akan pulih sendiri dalam satu hingga dua minggu. Namun, rawatan yang betul di rumah boleh mengurangkan ketidakselesaan dan membantu mulut sembuh dengan lebih selesa.
Ulser mulut biasanya muncul sebagai luka kecil berbentuk bulat atau bujur, berwarna putih kekuningan di tengah dengan bahagian tepi kemerahan. Ia boleh timbul pada lidah, bahagian dalam pipi, bibir atau gusi. Walaupun tidak selesa, ulser biasa tidak berjangkit. Yang penting ialah mengenal pasti puncanya, menjaga kawasan luka dan tahu bila ia memerlukan pemeriksaan doktor gigi.
Langkah pertama ialah kurangkan iritasi pada kawasan ulser. Elakkan menyentuh luka dengan jari atau lidah kerana ini boleh menyebabkan rasa sakit berpanjangan. Berus gigi seperti biasa, tetapi gunakan berus berbulu lembut dan lakukan dengan perlahan agar ulser atau gusi tidak tercedera.
Berkumur dengan air garam suam juga boleh membantu menenangkan kawasan yang pedih. Campurkan kira-kira setengah sudu teh garam ke dalam segelas air suam, kumur selama 20 hingga 30 saat, kemudian ludahkan. Lakukan dua atau tiga kali sehari, terutama selepas makan. Jangan telan air garam tersebut.
Bagi sesetengah orang, ubat kumur bebas alkohol lebih selesa kerana ia tidak memberi rasa menyengat seperti ubat kumur yang mengandungi alkohol. Farmasi juga mempunyai gel sapuan ulser mulut yang boleh membentuk lapisan perlindungan sementara atau membantu mengurangkan sakit. Minta nasihat ahli farmasi atau doktor gigi tentang pilihan yang sesuai, terutamanya untuk kanak-kanak, ibu hamil atau individu yang sedang mengambil ubat tertentu.
Minum air secukupnya turut membantu. Mulut yang kering boleh membuatkan ulser terasa lebih perit. Jika sakit mengganggu makan, pilih makanan lembut seperti bubur, sup yang tidak terlalu panas, kentang lenyek, telur atau yogurt. Makan dalam suapan kecil supaya kawasan luka tidak kerap bergesel.
Semasa ada ulser, makanan bukan sahaja soal selera. Makanan tertentu boleh mencederakan permukaan luka dan melambatkan rasa lega. Buat sementara waktu, elakkan makanan pedas, masam, terlalu masin, keras atau rangup seperti kerepek dan kacang. Buah sitrus, jeruk, sambal, minuman bergas serta kopi yang terlalu panas juga boleh menyebabkan pedih bertambah.
Sebaliknya, pilih makanan bersuhu sederhana atau sejuk. Ais batu kecil atau minuman sejuk tanpa gula berlebihan mungkin memberi kelegaan sementara, tetapi jangan gigit ais kerana ia boleh merosakkan gigi. Selepas makan, bilas mulut dengan air kosong untuk menyingkirkan sisa makanan yang mungkin tersangkut pada luka.
Kadangkala puncanya jelas, contohnya tergigit pipi ketika makan atau terkena hujung gigi yang tajam. Braket braces, gigi palsu yang longgar, tampalan yang kasar atau gigi patah juga boleh sentiasa menggesel pipi dan lidah, lalu menyebabkan luka berulang di tempat yang sama.
Ulser juga boleh muncul apabila badan kurang rehat, sedang stres, mengalami perubahan hormon, atau selepas demam dan kurang sihat. Kekurangan zat tertentu seperti zat besi, vitamin B12 atau folat boleh menjadi faktor bagi sesetengah pesakit. Ada juga yang sensitif terhadap ubat gigi tertentu, khususnya bahan berbuih yang boleh membuat mulut lebih mudah teriritasi.
Jika ulser berlaku sekali-sekala dan sembuh dalam tempoh biasa, ia lazimnya tidak membimbangkan. Tetapi ulser yang kerap datang semula patut diberi perhatian. Ia mungkin sekadar berkait dengan tekanan atau kecederaan kecil, namun pemeriksaan dapat membantu mengenal pasti sama ada ada masalah gigi, pemakanan atau keadaan kesihatan lain yang perlu ditangani.
Rawatan di rumah mungkin tidak mencukupi jika puncanya ialah geseran yang berlaku setiap hari. Contohnya, gigi tajam yang menggesel lidah akan terus mencederakan kawasan yang sama walaupun anda sudah berkumur air garam. Dalam keadaan ini, doktor gigi boleh memeriksa dan menghaluskan bahagian tajam jika sesuai, atau mencadangkan rawatan lain mengikut keadaan gigi.
Bagi pemakai braces, wayar atau braket yang mencucuk boleh menyebabkan ulser pada pipi dan bibir. Gunakan lilin ortodontik sebagai perlindungan sementara mengikut arahan doktor gigi, kemudian buat temu janji untuk membetulkan bahagian yang mengganggu. Jangan cuba memotong wayar braces sendiri kerana ia boleh menyebabkan kecederaan atau menjejaskan rawatan.
Gigi palsu yang tidak lagi muat dengan baik juga boleh menyebabkan luka berulang. Jangan terus berhenti memakainya tanpa nasihat jika ia menjejaskan makan atau pertuturan. Pemeriksaan membolehkan doktor gigi melihat titik tekanan dan menilai sama ada gigi palsu perlu dilaraskan, dibaiki atau diganti.
Kebanyakan ulser kecil pulih dalam masa satu hingga dua minggu. Namun, jangan tunggu terlalu lama jika ulser tidak menunjukkan tanda semakin baik. Pemeriksaan profesional penting untuk memastikan luka tersebut benar-benar ulser biasa dan bukan masalah lain yang memerlukan rawatan khusus.
Dapatkan pemeriksaan doktor gigi atau doktor jika anda mengalami salah satu keadaan berikut:
Bagi kanak-kanak, ulser yang menyebabkan mereka enggan minum perlu diberi perhatian lebih cepat kerana dehidrasi boleh berlaku. Tanda seperti bibir kering, kurang kencing, sangat lemah atau menangis tanpa air mata memerlukan penilaian perubatan segera.
Tidak semua ulser boleh dielakkan, tetapi beberapa kebiasaan kecil boleh mengurangkan risikonya. Jaga kebersihan mulut dengan memberus dua kali sehari menggunakan berus lembut dan membersihkan celah gigi. Pilih ubat gigi yang tidak menyebabkan mulut pedih atau kering, terutama jika anda perasan ulser sering muncul selepas menukar produk.
Cuba perhatikan corak ulser anda. Adakah ia muncul selepas makan makanan tertentu, ketika tidur tidak cukup, atau apabila kerja terlalu menekan? Catatan ringkas boleh membantu anda mengenal pasti pencetus. Jika pemakanan harian kurang seimbang atau anda mudah letih, berbincang dengan doktor tentang sama ada pemeriksaan lanjut atau ujian kekurangan zat diperlukan.
Pemeriksaan gigi berkala juga membantu mengesan masalah yang mudah terlepas pandang, seperti tepi tampalan yang kasar, gigi berlubang yang pecah atau gigi palsu yang tidak lagi sesuai. Rawatan awal biasanya lebih mudah, lebih selesa dan dapat mengelakkan luka kecil daripada berulang kali mengganggu rutin harian.
Di Klinik Gigi Arden, kami memahami bahawa sakit kecil dalam mulut pun boleh membuatkan satu hari terasa panjang. Jika ulser anda tidak sembuh, kerap berulang atau mungkin berpunca daripada gigi dan braces, doktor gigi boleh memeriksa puncanya dengan penerangan yang jelas dan rawatan yang selesa untuk seisi keluarga.
Jangan paksa diri menahan sakit atau hanya menunggu jika luka berubah, berlarutan atau mengganggu makan. Mulakan dengan penjagaan lembut di rumah, dan dapatkan pemeriksaan apabila badan memberi tanda bahawa mulut anda memerlukan perhatian lebih.
